Трейдинг деген не, бір сөйлеммен айтқанда?

Трейдинг — бағасы өзгеретін активті (валюта, акция, алтын, криптовалюта) арзанға сатып алып, қымбатқа сату немесе қымбатқа сатып, арзанға қайта сатып алу арқылы бағадағы айырмадан пайда табу. Инвестициядан айырмашылығы — мұнда мәміле күндермен не сағаттармен өлшенеді, ал табыс компанияның өсуінен емес, баға қозғалысынан келеді.

Трейдингті нөлден бастауға бола ма?

Болады, бірақ бірден нақты ақшамен емес. Жұмыс істейтін жол: 2–4 апта демо-шот, содан кейін центтік шот (нақты, бірақ өте кіші ақша), тек содан кейін ғана толыққанды депозит. Алғашқы айларда мақсат — пайда табу емес, жүйені ұстануды және шығынды шектеуді үйрену.

Трейдингпен айналысу үшін қанша ақша керек?

Техникалық тұрғыдан $50-ден бастауға болады. Бірақ ең кіші 0.01 лот та EURUSD-та бір пунктке шамамен $0.1 береді, сондықтан $50 депозитте бір мәміленің тәуекелі шоттың үлкен бөлігіне тең болады. Тәуекелді дұрыс басқару үшін $500-ден бастаған жөн, ал одан төмен сомамен — центтік шот.

Трейдер орта есеппен қанша табады?

Ешкім нақты пайызды уәде ете алмайды, ал уәде еткен адам — алаяқ. Ашық статистика басқаны көрсетеді: еуропалық брокерлер өз сайтында жариялауға міндетті деректер бойынша бөлшек клиенттердің 70–80%-ы шығынмен аяқтайды. Сондықтан дұрыс сұрақ «қанша табамын» емес, «қаншаны жоғалтуға дайынмын» болуы керек.

Трейдинг деген не: қазақша қарапайым тілмен түсіндірдік

Трейдинг туралы қазақ тілінде жазылған материалдың көбі — не жарнама, не басқа тілден асығыс аударма. Бұл мақалада ұғымның өзін, ақшаның қайдан келетінін және неге көпшілік жоғалтатынын нақты сандармен түсіндіреміз.

Трейдинг деген не

Трейдинг — бағасы уақыт өте өзгеретін активпен сауда жасау. Актив деп мынаны айтамыз: валюта жұбы (мысалы, еуро мен доллар), акция, алтын, мұнай, биржалық индекс немесе криптовалюта.

Логикасы қарапайым: арзанға алып, қымбатқа сатасыз. Немесе керісінше — баға түседі деп ойласаңыз, алдымен сатып, кейін арзанға қайта сатып аласыз (бұл «қысқа позиция» деп аталады, брокер активті уақытша қарызға береді).

Айырманы пункт деп өлшейді. EURUSD жұбында бір стандартты лот (100 000 бірлік) бойынша бір пункт шамамен 10 доллар. Яғни баға 20 пунктке қозғалса, сіз $200 таптыңыз немесе жоғалттыңыз.

Трейдинг пен инвестицияның айырмашылығы

	Трейдинг	Инвестиция
Мерзімі	минуттан бірнеше аптаға дейін	жылдар
Табыс көзі	баға қозғалысы	бизнестің өсуі, дивиденд, пайыз
Уақыт шығыны	күнделікті, белсенді	айына бірнеше сағат
Басты тәуекел	иінтірек және эмоция	нарықтың ұзақ құлдырауы
Кімге	нақты жүйесі барларға	ақшасын өсіргісі келетін кез келген адамға

Егер ақшаңызды 5–10 жылға өсіргіңіз келсе — сізге инвестиция керек, трейдинг емес. Трейдинг — бұл жұмыс, хобби емес.

Ақша қайдан келеді және қайда кетеді

Нарық — нөлдік сома ойыны емес, бірақ оған жақын: біреу пайда тапқанда, әдетте екінші жақ шығынға отырады. Оның үстіне әр мәміледе шығын бар:

Спред — сатып алу мен сату бағасының арасындағы айырма. EURUSD-та 1.0–1.4 пункт. Мәмілені ашқан сәтте-ақ сіз минуста тұрасыз.

Комиссия — ECN шоттарда лотына $3 шамасында, әр бағытта. Яғни кіру мен шығу $6.

Своп — позицияны түнге қалдырғанда есептелетін төлем (немесе төлем сізге келеді). Ұзақ ұстасаңыз, ол жиналады. Своп-фри (ислам) шотында ол алынып тасталады — бұл туралы халал сауда бөлімінде.

Мысал: EURUSD бойынша 1 лотпен күніне 5 мәміле жасайсыз. Raw ECN-де әр мәміле шамамен $7 тұрады (0.1 пункт спред + $6 комиссия). Айына 100 мәміле — $700 шығын. Жүйеңіз осы соманы жауып, үстіне пайда әкелуі керек.

Неге көпшілік жоғалтады

Реттеушілер брокерлерден клиент статистикасын жариялауды талап етеді. Сандар тұрақты: бөлшек клиенттердің 70–80%-ы шығынмен аяқтайды. Себептері әрдайым бірдей:

Иінтірек. 1:500 иінтірегімен $100 депозитте $50 000 позиция ашуға болады. Бағаның 0.2% қозғалысы шотты нөлге түсіреді. Иінтірек қалай жұмыс істейді — бөлек мақалада.
Стоп-лосс қоймау. Шығынды қолмен жабу — психологиялық ауыр. Адам «қайтады ғой» деп күтеді, шығын өседі.
Орташалау. Минустағы позицияға тағы қосу. Бір рет жұмыс істейді, екінші рет депозитті жояды.
Сигналдар. Бөтен адамның мәмілесін логикасын түсінбей қайталау. Сигнал сатушы сіздің шығыныңыздан емес, жазылымнан ақша табады.
Жүйенің жоқтығы. «Түйсікпен» кірген мәміле — бұл сауда емес, құмар ойын.

Нақты не істеу керек

1-қадам. Терминалды түсініңіз. MetaTrader 4 немесе 5 орнатыңыз, демо-шот ашыңыз. Лот, стоп-лосс, тейк-профит, маржа деген не — соны біліңіз.

2-қадам. Бір ғана құрал таңдаңыз. EURUSD немесе алтын. Оның қалай қозғалатынын, қай сағатта белсенді болатынын үйреніңіз. Он құралмен бірден жұмыс істеу — үйренбеудің кепілді жолы.

3-қадам. Ережелерді жазып қойыңыз. Қай жағдайда кіресіз, стопты қайда қоясыз, бір мәміледе қанша тәуекел етесіз. Тәуекел — депозиттің 1–2%-ынан аспауы керек. $1 000 шотта бұл бір мәміледе $10–20.

4-қадам. 50 мәміле жүргізіңіз. Демода немесе центтік шотта. Әрқайсысын жазып отырыңыз: неге кірдіңіз, не болды, ережені бұздыңыз ба. Осы журнал — сіздің басты оқу құралыңыз.

5-қадам. Нәтижені санаңыз. 50 мәміледен кейін жүйеңіздің математикасы көрінеді. Егер ол минус болса — нақты ақша салудың мағынасы жоқ, ережені өзгерту керек.

Толық жоспар — «Трейдингті қалай үйренуге болады» мақаласында.

Брокерді қалай таңдау керек

Трейдинг брокерсіз мүмкін емес: ол — сіз бен нарықтың арасындағы делдал. Қазақстаннан сауда жасағанда үш нәрсе маңызды: лицензия (кімнің реттеуінде екені), мәміленің толық құны (спред плюс комиссия) және ақшаны шығару жолы.

Бұл сайттағы рейтингте төрт брокер нақты шоттарда тексерілген — Қазақстанға арналған салыстыруды қараңыз немесе екі минуттық таңдау сауалнамасынан өтіңіз.

Ақша салмас бұрын брокерді өз бетіңізше тексеру ережелері — бөлек мақалада.