Акция деген не және дивиденд қалай төленеді
Акция деген не, оның бағасы неден құралады, дивиденд қалай және қашан төленеді, жай мен артықшылықты акцияның айырмасы, Қазақстанда акцияны қалай сатып алуға болады.
Акция не береді
Акция сатып алған адам үш нәрсеге ие болады:
Үлеске құқық. Сіз компанияның кішкене бөлігінің иесісіз. Компания өссе, үлесіңіздің құны өседі.
Пайданың бөлігіне құқық. Компания дивиденд төлесе, ол акция санына қарай бөлінеді.
Дауыс беру құқығы. Жай акция акционерлер жиналысында дауыс береді. Бір адамның бірнеше акциясы шешімге әсер етпейді, бірақ құқық ретінде бар.
Жай және артықшылықты акция
Жай акция — дауыс құқығы бар, дивиденді кепілдендірілмеген.
Артықшылықты акция — дауыс құқығы жоқ (немесе шектеулі), оның орнына дивиденд бірінші кезекте және көбіне тіркелген мөлшерде төленеді.
Қазақстандық компанияларда екі түрі де кездеседі, KASE-де олар бөлек тикермен саудаланады.
Дивиденд қалай төленеді
Тізбек әрдайым бірдей:
- Директорлар кеңесі ұсынады — қанша төлеу керектігін.
- Акционерлер жиналысы бекітеді.
- Тізім жасалады (реестр күні) — дәл сол күні акциясы бар адамдар төлем алады.
- Ақша шотқа түседі — әдетте бірнеше апта ішінде.
Маңызды нәрсе: реестр күнінен кейін акция бағасы әдетте дивиденд мөлшеріне жақын сомаға түседі. Яғни «дивиденд алып, бірден сатып кетемін» деген схема өзінен-өзі пайда әкелмейді.
Қазақстанда дивидендтен салық ұсталады — нақты мөлшерлемені брокеріңізден не салық кеңесшісінен нақтылаңыз.
Акция бағасы неден құралады
Қысқа мерзімде — сұраныс пен ұсыныстан, жаңалықтардан, көңіл күйден. Ұзақ мерзімде — компанияның пайдасынан.
Инвесторлар қарайтын негізгі көрсеткіштер:
- P/E — баға мен пайданың қатынасы: акцияға төленген ақша қанша жылда пайдамен өтеледі.
- Дивиденд табыстылығы — жылдық дивиденд бағаның қанша пайызы.
- Қарыз жүктемесі — компанияның қарызы пайдасына қарағанда қаншалықты үлкен.
Қазақстанда акцияны қалай сатып алуға болады
Жергілікті компаниялар — KASE арқылы, қазақстандық брокер немесе банк қосымшасы арқылы. Kaspi, Halyk, KazMunayGas, KEGOC акциялары қолжетімді, есеп теңгемен жүреді.
Шетелдік компаниялар — халықаралық брокер арқылы. Мұнда акцияның өзін сатып алу мен акцияға CFD сатып алудың айырмасын түсіну маңызды: біріншісінде сіз иесісіз және дивиденд аласыз, екіншісінде тек баға қозғалысымен жұмыс істейсіз.
Бастаушыға жеке акциялардың орнына кең ETF қисындырақ: бір компанияның сәтсіздігі портфельді жоймайды. Толығырақ — «Инвестицияны қалай бастау керек».
Жиі қойылатын сұрақтар
Акция деген не?
Акция — компанияның кішкене үлесі. Оны сатып алған адам сол бизнестің тең иесіне айналады: компания өссе, үлестің құны да өседі, ал пайданың бір бөлігі дивиденд түрінде бөлінуі мүмкін. Бір акция әдетте компанияның миллиондаған үлесінің бірі болады.
Дивиденд деген не?
Дивиденд — компанияның акционерлерге бөлетін пайдасының бөлігі. Оны төлеу міндетті емес: директорлар кеңесі ұсынады, акционерлер жиналысы бекітеді. Өсу кезеңіндегі компаниялар дивиденд төлемей, бүкіл пайданы дамуға салуы мүмкін.
Акция бағасы неге өзгереді?
Бағаны сатып алушылар мен сатушылардың тепе-теңдігі анықтайды. Ол күтілімге тәуелді: компания болашақта қанша пайда табады, сала қалай дамиды, мөлшерлемелер қандай. Сондықтан жақсы есеп берген компанияның акциясы да арзандап кетуі мүмкін — егер нарық одан да көбін күткен болса.
- Ең аз депозит
- $50
- Спред
- 1.0 пункттен бастап (Standard STP)
- Комиссия
- лотына $3 (әр бағытта, Raw ECN)
- Ең аз депозит
- $100
- Спред
- 1.1 пункттен бастап (Standard STP)
- Комиссия
- лотына $3 (әр бағытта, Raw ECN)
- Ең аз депозит
- $100
- Спред
- 1.2 пункттен бастап
- Комиссия
- лотына $3.5 (әр бағытта)